مطالب آموزشی و علمی مرتبط با مهندسی آب، محیط زیست ومنابع طبیعی، آبخیزداری وجغرافیا

« بسمه تعالي »

((مميزي اراضي و تفكيك مستثنيات))

 

مقدمه:

خداوند تبارك و تعالي آسمانها وزمين را بيافريد وانسان را به عنوان خليفه خود و اشرف مخلوقات برگزيد و زمين را سكونتگاه او نمود.

با گسترش نفوس ورشد بشريت ، نياز به استفاده از اراضي در كاربريهاي مختلف آن ، اهميت خاص پيداكرد و قوانين جهت كاربرد صحيح پياده شدند.(اعم از عرفي و…)

جنگلهاو مراتع به عنوان يكي از اصلي ترين منابع خدادادي بر روي زمين (با نقش و اهميت هاي مختلف اعم از اقتصادي و زيست محيطي كشور)، سطح وسيعي را به خود اختصاص داده اند كه حسب ضوابط مربوطه كه مفصلاً مورد اشاره قرارخواهد گرفت وظيفه حفظ ، احياء، توسعه و بهره برداري از آن به عهده سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور محول گرديده است.

مسلم است كه هر گونه برنامه ريزي صحيح و اصولي در چارچوب انجام وظايف يادشده ، بدون شناخت كامل از ميزان و چگونگي وقوع اراضي منابع ملي (انفال)، پايدار و موفق نخواهد بود كه به همين منظور عمليات مميزي اراضي و تفكيك مستثنيات به مرحله اجرا درآمده است كه با فراز و نشيبهاي مختلف از سال 1341 به بعد سير تكاملي را طي نموده است واکنون درسالهای پايان برنامه چهارم توسعه اقتصادي و اجتماعي كارنامه خوبی را به معرض نمايش گذارده كه اين مهم با زحمات كاركنان محترم شاغل درامور مميزي اراضي حاصل گرديده ولزوم احاطه نيروهای جديد به آخرين دستاوردهاي علمي وفني، و آشنايي كامل با ضوابط و دستور العملهاي قانوني درادامه اين راه اجتناب ناپذير خواهد بود. اميد است جزوه حاضر مورد استفاده متناسب و كاربردي باتوجه به لزوم خلاصه و مفيد بودن مطالب آن ، واقع گردد.

عارف غلامي

كارشناس دفتر  مميزي اراضي

 

محمود پزشکی

کارشناس ارشد منابع طبیعی وآبخیزداری خراسان رضوی

 


فصل اول :                                                             شناخت جنگلها ومراتع و انواع آن:

-                            منابع طبيعي چيست:

به طور كلي به طبيعت و آنچه كه درمحيط وجود دارد و انسان در بوجود آوردن و تكامل آنها نقشي نداشته است منابع طبيعي اطلاق مي شود. منابع طبيعي به 3 گروه تقسيم مي گردد:

الف- منابع طبيعي تجديد شونده محدود و پايان پذير

ب- منابع طبيعي غير قابل تجديد و پايان پذير

ج- منابع طبيعي نامحدود و پايان ناپذير

گروه الف-همانگونه كه از نامشان مشخص است پس از بوجود آمدن درطبيعت و بهره برداري صحيح و اصولي مجدداً به طور طبيعي تجديد حيات مي نمايند مانند جنگلها، مراتع، آب ، خاك، حيات وحش و آبزيان كه خود به دو گروه:

1-      مهار شده: از قبيل فعاليتهاي زراعي، دامپروري وغيره كه ريشه در منابع طبيعي داشته و توسط انسان به طور نسبي با درجات مختلفي مهار شده اند.

2-      مهار نشده: مانند فعالتيهاي كه در امور جنگل، مرتع ، شيلات از قبيل جنگلداري، مرتعداري و حيات وحش كه توسط انسان اعمال مديريت گرديده ولي قانونمندي خاص خود را دارد.

گروه ب: اين گروه پس از بهره برداري و استفاده از آنها ، ديگر تجديد حيات نشده و جايگزين نخواهد داشت. مثل معادن ومنابع سوخت فسيلي از قبيل ذغال سنگ، نفت، فلزات وسنگهاي تزئيني

گروه ج: به آن دسته از منابع گفته مي شود كه مصرف آن موجب پايان يافتن آن منابع يا محدوديت آن در آينده نمي شود مانند نور خورشيد، هوا، همانگونه كه اشاره گرديده جنگلها و مراتع به عنوان منابع طبيعي تجديد شونده محدود، داراي اثرات اقتصادي،اجتماعي ، زيست محيطي متعدد مي باشند كه در ادامه بحث به انواع آن دركشور، وضعيت آماري آنها و اهميت و نقش اقتصاديشان اشاره خواهد گرديد.

جنگل:Forest

 

 

 

جنگل به عنوان يكي از پايدار ترين و كاملترين اكوسيستم هاي زمين است.

در جنگل بين درختان و درختچه ها، علفها، خزه ها و از طرف ديگر بين خانوارهاي موجود يك اشتراك حياتي پيشرفته كه به آن بيوسنوز Biocoenose اطلاق مي گردد وجود دارد كه اين اشتراك حياتي با خاك و سنگ مادر در رابطه مي باشد كه مجموعاً به كليه روابط موجود بين گياهان و جانوران و خاك جنگل بيوژنوسنوز يا اكوسيستم مي گويند.

تعاريف مختلفي از جنگل ارائه گرديده است . معهذا از ديد اكولوژي، جنگل عبارتست از سطح وسيع پوشيده از درخت و درختچه و ساير حيوانات كه يك اشتراك حياتي (بيوسنوز ) پيشرفته بين عناصر تشكيل دهنده آن، گياهان و جانوران وجود دارد و تحت تاثير عوامل محيطي قادر به ادامه حيات به طور مستقل مي باشند.

  جنگلهاي ايران: 

براساس آخرين آماراعلام شده سطح جنگلهاي كشور رقمي حدود 8/7% سطح كل آن به ميزان حدود2/ 14 ميليون هكتار برآورد مي گردد. وضعيت پوشش گياهي از نظر جغرافيايي در مناطق زير مي باشد:

1-منطقه هيركاني: در شمال سلسله جبال البرز واقع گرديده و شامل جنگلهاي خزري شمال كشور مي باشند كه با طول تقريبي 800 كيلومتر و با عرض 70-10 كيلومتر مي باشد. سطح جنگلهاي شمال كشور حدود 9/1 ميليون هكتار برآورد مي شود كه 3/1 ميليون هكتار آن جنگل تجاري و مابقي جنگلهاي مخروبه و اراضي جنگلي است.

تعداد گونه هاي درختي در حدود 80 گونه وتعداد گونه درختچه اي 59 گونه مي باشد جنگلهاي شمال از آستارا شروع و تا دره گليد اغي بجنورد امتداد داشته و اقليم آن نيمه مديترانه اي مرطوب و داراي آب و هواي معتدل است.

از گونه هاي مهم جنگلي آن مي توان راش، بلوط، شمشاد، افرا، آزاد، سرخدار، ممرز، توسكا و ارس را نام برد.

2-منطقه ايران و توراني:

الف- جنگلهاي حوزه زاگرس:اين جنگلها از شمال غربي ايران( پيرانشهر) شروع و به سمت جنوب شرقي (استان فارس) امتداد يافته و برروي سلسله جبال زاگرس در استانهاي كردستان، ايلام،   چهار محال وبختياري، لرستان، كهكيلويه و بويراحمد، آذربايجان غربي، قسمتي از خوزستان، همدان واصفهان ادامه دارد.

گونه بارز آن بلوط غرب مي باشد و گونه هاي : بلوط پرسيكا، بلوط ليباني، بنه، بلوط دارمازو وداغداغان ، انجير، كيكم، اوجا وزبان گنجشك نيز به همراه ساير گونه هاي درختچه اي در آن وجود دارد. مساحت جنگلهاي زاگرس حدود6ميليون هكتار برآورد مي گردد.

ب-جنگلهاي خشك:

باگونه هاي اصلي پسته، بادام وارس، جنگلهاي تنكي برروي فلات ايران در مناطق خشك با بارندگي محدود وجود دارد كه به صورت پراكنده در مناطق خراسان، بخشي از البرز مركزي، فارس، غرب كشور و ارتفاعات فلات ايران گونه هاي فوق سطحي حدود 2 ميليون هكتار را در برگرفته اند.شامل گونه هايي ازقبيل:

Juniperus   cimmunis

Pistacia     vera

Juniperus   salina

Pistacia     mutica

Juniperus   Excelsa

Pistacia     atlantica

ج- جنگلهاي مناطق بياباني و كويري:

باتوجه به شرايط خاص اقليمي عموماً از كونه هاي درختچه اي و بوته اي تشكيل شده و در 3/1 سطح كشور پراكنده مي باشند و بيشتر در استانهاي سمنان، خراسان، يزد، اصفهان، كرمان، سيستان وبلوچستان واقع شده ومساحت حدود 2 ميليون هكتار را در برمي گيرند. گونه هاي عمده آن عبارتند از :اسكنبيل، انواع تاغها، گزها وپيره.

3-منطقه خليج و عماني:

با سطحي حدود 1/2ميليون هكتار به صورت باريكه‌اي در استان‌هاي خوزستان، بوشهر، هرمزگان، سيستان و بلوچستان وجود دارند، مهمترين گونه‌هاي آنها عبارتند از:

كنار،‌كهور، آكاسيا، ششم، و گونه‌هاي ماندابي حرا و چندل

لازم به يادآوری است دربعضی طبقه بندی ها ناحيه رويشی ارسباران واقع درشمالغربی کشوررا بامساحت2/ . ميليون هکتارلحاظ داشته اند.                                                       اهميت اقتصادي جنگل‌ها:

علاوه بر نقش فوق‌العاده جنگل‌ها در مسائل زيست محيطي و جلوگيري از هدر رفت عناصر اصلي و خود خاك  افزايش ميزان نفوذپذيري آب در عرصه‌هاي مربوطه كه درصورت محاسبه ارزش ريال ميلياردها ريال به صورت غير محسوس اثر بخشي خواهد داشت، حداقل بيش از  25% مواد مورد نياز صنعت داروسازي مستقيماَ از درختان بدست مي‌آيد.

با توجه به آمارهاي موجود ميزان حجم چوب گونه‌هاي جنگلي موجود در شمال كشور كه حدود 348 ميليون متر مكعب برآورد مي‌شود و با در نظر گرفتن 4-3 متر مكعب رويش ساليانه در جنگل‌هاي مزبور، سالانه رقمي حدود 8 ميليون متر مكعب چوب توليد مي‌گردد. همچنين در صنايع چوبي از قبيل مبل‌سازي، روكش‌، صنايع كاغذ‌سازي، تهيه خوراك دام و صنايع شيميايي، توليد انواع رزين‌ها و صمغ‌ها و ... نيز كاربرد عمده دارند.

مراتع ايران:

يكي از منابع طبيعي تجديد شونده مراتع مي‌باشند. مرتع كلمه‌اي عربي و به معناي چراگاه، علفزار، شكارگاه مي‌باشد و اصطلاحات مختلف از قبيل مرغ،‌ چمن‌، چمنزار،‌ سبزه‌زار،‌ چرام، مترادف آن مي‌باشند.

تعريف مرتع:

عبارتست از اراضي كه داراي پوشش گياهي دائمي و خود رو بوده و حداقل در يك فصل سال مورد استفاده دام قرار مي‌گيرد. از نظر تعريف قانوني جنگل و مرتع، زميني است اعم از كوه و دامنه يا زمين مسطح  كه در فصل چرا داراي پوشش از نباتات علوفه‌اي خود رو بوده و با توجه به سابقه چرا عرفاَ مرتع شناخته مي‌شود، اراضي كه آيش زراعتند ولو آن كه داراي پوشش نباتات علوفه‌اي خودرو باشند مشمول تعريف مرتع نيستند. (فصل اول، تعاريف اصلاحات مندرج در آيين‌نامه اجرايي قانون حفاظت وبهره برداریازجنگل‌هاومراتع مصوب 30/5/46 هيأت وزيران)

مراتع از ديدگاه قانون مزبور به دو دسته مشجر و غيرمشجر تقسيم‌بندي مي‌شوند (كه در قسمت قوانين ضميمه مي‌باشد).

اهميت و نقش مراتع:

مراتع با پوشش گياهي مناسب ضمن جلوگيري از فرسايش خاك و نقش زيست‌ محيطي حائز اهميت خود، در كنترل و تنظيم گردش آب نقش مهمي دارند. از ديدگاه اقتصادي ضمن توليد بخش عظيمي از پروتئين مورد نياز كشور (حدود 90 ميليون واحد دامي)، ‌ساير محصولات فرعي از جمله گياهان دارويي، صمغ‌ها و رزين‌ها‌،‌ و توليدات صادراتي از قبيل كتيرا، ‌باريحه، آنقوزه، شيرخشت و ... را نيز موجب مي‌گردند، توليد و صادرات عسل نيزازسايرمواردقابل ذکرميباشد. مراتع ايران باوسعت حدود90ميليون هكتار (حدود 55% مساحت كشور)، شامل 23 ميليون هكتار مرتع ييلاقي و 67 ميليون هكتار مراتع قشلاقي و ميان‌بند مي‌باشد.

اگر ميزان توليد علوفه خشك 20 ميليون تن و با احتساب 50% قابل مصرف، غذاي حدود 15 ميليون دام را در سال تأمين نمايد،‌ با احتساب 2000 ريال جهت هر كيلو علوفه خشك رقمي حدود20000 ميليارد ريال را بالغ خواهد گرديد.

پوشش مرتعي ايران:

كشور ما به علت شرايط خاص اقليمي از تنوع گياهي متفاوت برخوردار و مناطق جغرافيايي وسيع و مختلف را شامل مي‌گردد.

در حال حاضر حدود 203 تيره گياهي شامل 146 تيره گياهان خود رو( مشتمل بر 22 تيره تك لپه‌اي و 124 تيره دو لپه‌اي) و 16 تيره سرخس و 4 تيره بازدانگان بومي ايران مي‌باشد.همچنين 37 تيره نيز به ايران وارد شده است.

نكته قابل توجه در مورد اين ذخيره ژنتيكي كشور اين است كه از 8000 گونه گياهي ايران حدود 1940 گونه آن انحصاري ايران است.

پوشش مراتع ايران به شرح ذيل قابل ذكر است:

ـ فلور خزري: داراي آب و هواي مرطوب مي‌باشد و سرخس‌ها و دم اسب‌ها و در اين منطقه فراوان مي‌باشند.

از گونه‌های قابل ذكر: Onobrychis curnuta و Dactylis glomerata و ...

Bromus Persicns             وFestuca Ovina            رامی توان نام برد.

ـ فلور بلوچي: بارندگي كمتر از 200 ميليمتر در سال و تنوع گونه‌اي غني را دارا مي‌باشد. از گونه‌هاي مهم اين منطقه مي‌توان:                               Cenchrus-ciliaris               و             Hyparrehnia-hirta        و              Astragalus        و-orientale       Pennisetum      و ...     را نام برد.

ـ فلور ايران و توراني: سطح وسيعي از كشور را (85%) در برگرفته و تنوع گونه و پراكنش گونه وسيعي را دارا مي‌باشد، از گونه‌هاي مرتعي آن مي‌توان: Salsola regida                       و            Aristida-plomosa و Acantho phylum     و ...    را نام برد.

فصل دوم:

منطقه ياد شده خود شامل فلورهاي نيمه صحرايي، استپي، نيمه استپي،‌ جنگلي خشك،‌كوه‌هاي مرتفع و خيلي بلند مي‌باشد كه به منظور جلوگيري از اطاله  كلام، به ذكر نام اكتفا مي‌گردد.

"مميزي اراضي و تفكيك مستثنيات":

الف) پيدايش زمين (اراضي) از ديدگاه اسلام(درقرآن مجيد):

 


خداوند متعال در مورد آفرينش زمين در قرآن كريم مي‌فرمايد:

1- «سوره فصلت (آيات 9 و 10)»: اي رسول به مشركان بگو كه شما به خدايي كه زمين را در دو روز (دو دوره) آفريد كافر مي‌شويد ... و او در روي زمين كوه‌ها را برافراشت و بركات و منافع زيادي در آن قرار داد.

2- «سوره نحل (آيه 2)»: خداوند آسمان‌ها و زمين را به مقتضاي حكمتش آفريد ... .

3- «سوره الرحمن (آيه 10 الي 12)»: خداوند زمين را براي زندگاني خلق مقدر فرمود و در آن ميوه‌هاي گوناگون و نخل خرماي غلافدار و ... را آفريد.

4- «سوره نازعات (آيات 30 تا 33)»: و زمين را پس از آفريدن آسمان‌ها، بگسترانيد و در آن آب و گياهان و كوه‌هاي بلند را پديد آورد تا از آن آب و گياه، شما و چهارپايانتان بهره‌مند شويد.

5- «سوره نحل (آيه 10)»: او كسي است كه از آسمان‌ها برايتان آب فرو فرستاد، از آن مي‌نوشيد و روييدني‌هايي (مراتع) كه حيوانانتان را در آن مي‌‌چرانيد.

همچنين به انحاء مختلف با واژه‌هايي، چون شجر، نبات، زوج كريم، جنات معروشات، جنات‌الفافاَ، حدائق غلبا، اب، مرعي به جنگل‌ها و مراتع(دست كم در 6 آيه قرآن به جنگل‌ها و 6 آيه به مراتع ) اشاره شده است.

و در سوره انفال “آيه 1“ انفال را متعلق به خدا و رسول او دانسته است همانگونه كه مستحضريد پس از رسول اكرم (ص) امامان و در غياب امام عصر (عج)، در اختيار ولي امر مسلمين مي‌باشد.

ب) تعريف مميزي اراضي و تفكيك مستثنيات:

 


 به معني بررسي، شناخت و رسيدگي به اوضاع منابع طبيعي به ويژه عرصه و اعياني جنگل‌ها، مراتع، بيشه‌ها و اراضي جنگلي و چگونگي وضعيت مستثنيات قانوني اشخاص حقيقي و حقوقي شامل:  املاك،  اراضي آبي و ديم،  باغات،  مستحدثات و ساير عرصه‌هايي كه تعريف قانوني داردميباشد.اراضی يادشده  مورد بررسي و تجزيه و تحليل كارشناسي قرار گرفته و نتايج حاصل از تحقيقات به عمل آمده با استفاده از دانش فني و تجارب  مفيد، عرصه‌هاي منابع طبيعي شناسايي شده مورد تعريف را حسب قوانين مصوب، آيين‌نامه‌هاي اجرايي وضمن  طي نمودن  مراحل قانوني مربوطه ،ازجمله  اصل 45 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران كه انفال رامتعلق به عموم مردم و بيت‌المال محسوب نموده است ، از مستثنيات قانوني اشخاص تفكيك نموده  و نسبت به تثبيت حاكميت و مالكيت به نمايندگي دولت بر آنهاپيگيریميشود،  و از طرفي مرز دائمي و قانوني املاك و اراضي قانوني اشخاص در محدوده‌هاي ذكر شده مشخص و اسناد مالكيت صادرمی  گردد.

-مجموعه اهداف از لحاظ ابعاد اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي

1- تحقق بخشيدن به اهداف و رسالت سازمان جنگل‌ها و مراتع كشور شامل حفظ، توسعه، احياء و بهره‌برداري صحيح از منابع طبيعي نظير تهيه و تدوين و اجراي طرح‌هاي جنگلداري، بهره‌برداري مرتعداري، احياء مراتع، حفاظت خاك و آبخيزداري‌، تثبيت شن و كويرزدايي، مطالعات آب و خاك و ساير طرح‌هاي زير بنايي حفاظتي و حمايتي.

2- جلوگيري از تخريب و تجاوزات و تخلفات افراد سودجو و فرصت طلب و نا‌آگاه.

3- دستيابي به آماري دقيق و مطمئن از ميزان واقعي جنگل‌ها و مراتع و بيشه‌ها و اراضي جنگلي به منظور برنامه‌ريزي و تهيه و تدوين طرح‌هاي احيايي و در دست اجراي سازمان.

4- مشاركت مردم در احياء و توسعه و سهولت واگذاري امور به مردم.

5- اطمينان در جهت سرمايه‌گذاري بخش خصوصي و دولتي به منظور اجراي طرح‌هاي كلان ملي.

6- استعداديابي و كاربري عرصه‌هاي ملي شده بر حسب آمايش سرزمين و طرح‌هاي مطالعاتي.

7- از آنجايي كه منابع طبيعي بستر كشاورزي و كشاورزي محور توسعه اقتصادي كشور تلقي مي‌گردد لذا برنامه ريزی اصولی درعرصه‌هاي ملي شده حسب استعداد و مطابق قوانين و مقررات واگذاري عرصه به بخش‌هاي صنعتي، مسكن، خدمات، ‌بهداشت،‌ آموزش در راستاي توسعه اقتصادي دولت وتوجه لازم در كاربري صحيح،  مي‌تواند نقشی  بسيار موثر در جهت رشد و شكوفايي توليدات كشاورزي ضمن  سرعت بخشيدن به امر برنامه‌ريزي مطمئن ايفا نمايد.و...

-نکات قابل ذکر دراموراجرايي

به منظور موفقيت دراعمال حاكميت دولت بر عرصه‌هاي منابع طبيعي و نهايتاَ تحقق اهداف محوله ضرورت دارد تذكرات و توصيه‌هاي مشروحه زير مورد توجه و مد نظر قرار گيرد.

1- از آنجايي كه منابع طبيعي ملي شده متعلق به آحاد افراد جامعه است لذا با توجه به تجارب غلط گذشته که متاسفانه برخی  ازطرحهای زيربنايی بدون مشارکت مردم باوقفه يامشکل مواجه گرديد ، ضرورت دارد به منظور دستيابي به اهداف مهم و استراتژيك منابع طبيعي تجديد شونده( که مستلزم  مميزي اراضي و تفكيك مستثنيات بااطلاع رسانی درجهت مشاركت و جلب اعتماد مردم است) ،زمينه موفقيت در اجرا را تضمين نمود.

2- شيوه‌هاي برنامه‌اي ترويجي و آموزشي و ارتقاء سطح آگاهي مردم خصوصاَ روستاييان و عشاير ونتايج مثبت اعمال قانون مدنظرقرار گيرد.

3- از آنجايي كه احساس مالكيت و تضمين توليد و درآمد حاصله در نهاد مردم نهفته است بايد روش اجرا و اعمال مديريت از اين جهت نيز در مردم بارور گردد زيرا يكي از عوامل موثر جهت جلوگيري از تخريب و تجاوز كمك به امر حفاظت حاصل گرديده و مردم جزو محافظين لايق جنگل‌ها و مراتع و نيز حافظ منابع حياتي خودشان خواهند بود.

4- مجريان خصوصاَ كارشناسان و مسئولين ادارات منابع طبيعي شهرستان‌ها و اداره مميزي اراضي كه در اين امر مهم فعاليت دارند مي‌بايد از هر جهت مجهز به دانش فني و آگاه به مسائل منابع طبيعي (تخصصي، مديريتي، حقوقي) باشند و با توجه به گستردگي مسائل امور اراضي مستمراَ تجارب عملي و فني و قانوني و اجتماعي خود را افزايش دهند.

5- با توجه به وسعت عمل و حساسيت خاص در امر مميزي اراضي و پيچيدگي امور ضروري است مجريان و كارشناسان اين بخش متعهد و علاقمند باشند.

6- اصل ثبات و استمرار مديريتي و كارشناسي در اين بخش در حد امكان رعايت شود زيرا تغيير و تحولات سريع در واحدهاي اجرايي خصوصاَ تفويض غير اصولي مسئولين ادارات منابع طبيعي و ادارات مميزي اراضي كه عوامل اصلي اجراي اين امور هستند تجربه نشان داده است خسارات سنگيني به بار آورده است.

7- اجراي امور محوله در چهارچوب قوانين و مقررات و دستورالعمل‌هاي اجرايي صورت گيرد و احساسي برخورد كردن به قضايا و تابع شرايط اجتماعي و مردمي فكر كردن البته به تعبير غلط (به عنوان مثال منابع ملي مورد تجاوز در يد اشخاص جزو مستثنيات تلقي كردن يا بالعكس) عدم توفيق در برداشته و پي‌آمدهاي سوء آن در آينده مشكلاتي را ايجاد مي‌نمايد بنابراين قانونمندي شهامت و توان‌مندي در تصميم‌گيري‌ها و ملبس به تجارب مفيد و دانش فني در هرحال بايستي سر لوحه امور قرار گرفته تا رسالت واقعي تحقق يابد.

8- برقراري  ارتباط مفيد و موثر در جهت تسهيل و پيشرفت امور با ارگان‌ها كه سنخيت كاري دارند مانند ادارات ثبت اسناد، زمين شهري، كشاورزي، دادسراها و قضات ماده واحده، فرمانداري بخشداري كه به تجربه ثابت گرديده ارتباط صميمي در چهارچوب ضوابط و مقررات اداري نه تنها باعث تسهيل و تسريع امور مي‌گردد بلكه به مناسبت كاري بازگو نمودن اهميت و توجه دادن به فرهنگ منابع طبيعي و اثرات مفيد آن در جامعه موجب آشنايي آنان بدين منابع حياتي مي‌گردد و نهايتاَ مروجين و مباقين آن خواهند بود.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه نوزدهم اسفند 1388ساعت 16:43  توسط م پزشکی  |